على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
609
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
غالب باشد . بصار ( bes r ) ع . ج بصرة ( basrat ) و . ا خ . از اعلام است . بصار ( bes r ) م . ع . باصر مباصرة و بصارا . مر . مباصرة . بصارة ( bas rat ) ا . ع . بينائى دل . بصارة ( bas rat ) و ( bes rat ) م . ع . بصر به بصارة و بصارة و بصرا ( از باب كرم و سمع ) : بينا گرديد . و دانست او را . بصاص ( bass s ) ص . ع . درخشان چشم . بصاصة ( bass sat ) ا . ع . چشم زيرا كه مىدرخشد . بصاق ( bes q ) ع . ج بصقة ( basqat ) . بصاق ( bos q ) ا . ع . خدو كه از دهن انداخته باشند . و ما دام كه در دهن است ريق خوانند . و نوعى از خرمابن . و شتران نيكو واحد و جمع در وى يكسان است . و ا خ . كوهى ميان مصر و مدينه . و بصاقة كه موضعى است نزديك مكه . بصاقة ( bos qat ) ا خ . ع . موضعى نزديك مكه . و بصاقة القمر . ا : سنگ سپيد درخشان . بصال ( bass l ) ا . ع . پيازفروش . بصان ( bos n ) و ( boss n ) ا . ع . ماه ربيع الاخر . ج : بصانات و ابصنة . بصانات ( bos n t ) و ( boss n t ) ع ج بصان ( bos n ) و ( boss n ) . بصاير ( bas yer ) و بصائر ( bas er ) ع . ج بصيرة ( basirat ) . بصباص ( basb s ) ا . ع . شير و آب اندك . و گياه باقى بر چوب مانابدم كلاكموش . بصباص ( basb s ) ص . ع . بعير بصباص : شتر لاغر . و قرب بصباص : قرب با كوشش كه در آن فتور نباشد . و قرب آن شبگيريست كه صبح آن به آب رسند . بصبصة ( basbasat ) م . ع . بصبص الكلب : دم جنبانيد سگ و چاپلوسى كرد . و بصبص الجرؤ : چشم باز كرد سگ بچهء نوزاد . و بصبصت الابل : شتافتند شتران و بصبصت الارض : برآورد زمين آنچه را كه اول برميآورد . بصر ( basr ) م . ع . بريدن . و دو كرانهء چرم و جز آن بهم بازنهاده دوختن ( و الفعل من نصر ) . بصر ( bosr ) ا . ع . جانب و كرانهء هر چيز و پنبه . و قشر و پوست . و ستبرى . الحديث بصر كل سماء مسيرة خمس مائة عام . بصر ( bosr ) و ( basr ) ا . ع . جلد و پوست و چرم . بصر ( bosr ) و ( basr ) و ( besr ) ا . ع . سنگ ستبر . بصر ( besr ) ا . ع . سنگ سپيد نرم . بصر ( basar ) ا . ع . بينائى . و چشم . ج : ابصار . و دانائى و علم الحديث : العامل بلا بصر كالرامى بلاوتر . و صلوة البصر : نماز مغرب و فجر كه ميان تاريكى و روشنى گزارده مىشود . بصر ( basar ) م . ع . بصر بصرا و بصارة و بصارة . مر . بصارة ( bas rat ) و بصارة ( bes rat ) . بصر ( basar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چشم . بصر ( bosor ) ا خ . ع . موضعى . بصراء ( bosar ' ) ع . ج بصير . بصرة ( basrat ) ا . ع . زمين درشت . و سنگ سپيد نرم . ج : بصار . و ا خ . شهرى بوده به مغرب كه بعد چهار صد سال ويران گرديد . بصرة ( basrat ) و ( besrat ) و ( basarat ) و ( baserat ) ا خ . ع . شهر بصره . بصرة ( bosrat ) ا . ع . زمين سرخ پاكيزه و اندك اثر شير . حديث : ام معبد فارسلت اليه شاة فراى فيها بصرة من لبن . بصرتان ( basrat ne ) ا خ . ع . - بصيغهء تثنيه - نام شهر بصره و كوفه . بصروى ( bosraviy ) ص . ع . منسوب به بصرى ( bosr ) . بصره ( basre ) ا خ . پ . شهرى از كشور عراق در كنار شط العرب در نزديكى محمره ( خرمشهر امروز ) داراى 000 ر 50 جمعيت - گويند اين لفظ معرب از بس راه است . بصرى ( bosr ) ا خ . ع . شهرى بشام . و دهى ببغداد و شمشير را بدان نسبت دهند . بصرى ( basriy ) ص . ع . منسوب به بصره و مردم بصره . ج : بصريون . بصريون ( basriyuna ) ع . ج بصرى . بصط ( bast ) م . ع . بمعنى بسط است بهمهء معانى . بصع ( bas ' ) ا . ع . شكاف تنگ كه در آن آب نفوذ نكند . و ما بين سبابه و وسطى . بصع ( bas ' ) م . ع . بصعه بصعا ( از باب فتح ) : گرد آورد آن را . و بصع الماء و غيره : روان گشت آب و جز آن . بصع ( bes ' ) ا . ع . پارهاى از شب يق مضى بصع من الليل . بصع ( bos ' ) ع . ج ابصع ( absa ' ) و بصعاء ( bas ' ' ) و بصيع ( basi ' ) . بصع ( bosa ' ) ا . ع . كلمهء توكيد يق رايت النسوة جمع بصع . مر . ابتع . بصعاء ( bas ' ' ) ص . ع . مؤنث ابصع . مر . ابصع ( absa ' ) .